សេចក្ដីអធិប្បាយ
គ្រប់សុភាសិតនៅលើសាកលលោក
តែងតែបង្កប់នូវទស្សនៈអប់រំដ៏ជ្រាលជ្រៅ
ហើយមានតម្លៃមិនអាចកាត់ថ្លៃបាន។
ដោយឡែក សុភាសិតខ្មែរក៏មានលក្ខណៈបែបនេះដែរ
គឺបង្ហាញនូវគំនិតដាស់តឿនក្រើនរំឭកជាដើម។
ជាពិសេស នៅក្នុងសង្គមមនុស្ស
វាសាហាវជាងរស់នៅក្នុងព្រៃភ្នំទៅទៀត
គេថាខ្លា តោ ក្រពើ
ជាសត្វសាហាវ
ប៉ុន្តែមនុស្សលើសសត្វទាំងនេះទៅទៀត។
សមុទ្រជៅប៉ុណ្ណា គង់ទៅដល់
តែចិត្តមនុស្សនេះនៃគ្មានព្រំដែនទេ
បត់បែនជានិច្ច។
បើនរណាសេពគប់បុគ្គលល្អ
នឹងទទួលបានផលល្អ
តែបើអ្នកនោះរាប់អានចំបុគ្គលមិនល្អ
ពិតជាដើរទៅរកផ្លូវអបាយមុខជាមិនខាន។
សមដូចជាសុភាសិតដែលគេតែងតែយល់ថា
«ឈើពុក
កុំដាក់គូថអង្គុយ»។
តើសុភាសិតនេះ
បង្កប់នូវគំនិតវិជ្ជមាននិងអវិជ្ជមានបែបណាខ្លះចំពោះមនុស្សទូទៅ?
មនុស្សរាល់គ្នាប្រាកដជាយល់ថាអ្វីជាឈើពុកជាមិនខាន។
ជាការពិតណាស់
ឈើដែលទើបតែកាប់ចេញពីដើមថ្មីឬឈើល្អៗដូចជាក្រញូងជាដើម
មានភាពរឹងមាំណាស់
តែបើឈើដែលគេយកទៅប្រើប្រាស់ទុកចោលហាលភ្លៀងហាលខ្យល់
មិនយូរទេ វានឹងពុកផុយទៅសម័យកាលរបស់វា
ហើយយកទៅប្រើប្រាស់ទៀតក៏លែងកើតដែរ។
ជួនកាល ឈើពុកមានលក្ខណៈខាងក្រៅល្អ
ប៉ុន្តែបើយើងអង្គុយពីលើ
ប្រាកដជាធ្លាក់បាក់កញ្ចូញគូថជាមិនខាន។
បែបនេះមិនអាចយកជាការបានទេ
គឺរឹតតែបង្កភាពឈឺចាប់និងភាពក្ដៅក្រហាយប៉ុណ្ណោះសម្រាប់មនុស្សដែលពឹងពាក់លើវា។
ហេតុនេះហើយ
ពេលធ្វើអ្វីមួយត្រូវសម្លឹងមើលឲ្យបានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ
ដើម្បីចៀសវាងផលវិបាកទៅថ្ងៃមុខ។
ប្រើធៀបទៅនឹងមនុស្សក៏វាមិនខុសគ្នាដែរ។
នៅក្នុងសង្គម
ការសេពគប់គឺជារឿងមួយដ៏សំខាន់ក្នុងចំណោមទង្វើនិងសកម្មភាពដទៃទៀត។
ដូចសុភាសិតមួយបានពោលថា
«សេពពាលបានពាល
សេពបណ្ឌិតបានបណ្ឌិត»
បានន័យថា
បើសេពគប់មិត្តបែបណា
យើងនឹងទៅជាបែបនោះ
ដោយសារការអូសទាញរបស់គេ។
បើរាប់អានចំមនុស្សល្អ
គឺប្រៀបស្មើនឹងលាភដ៏មហាសាល
ផ្ទុយទៅវិញ
បើរាប់ចំជនពាលឬជនបោកប្រាស់
មិនយូរទេ
បុគ្គលនោះនឹងឈានទៅរកសេចក្ដីវិនាសដ៏ធំធេង។
ដើម្បីឲ្យការបកស្រាយកាន់តែមានភាពច្បាស់លាស់
សូមអ្នកសិក្សារាល់គ្នាក្រឡេកទៅមើលស្នាដៃអក្សរសិល្ប៍មួយចំនួន។
ក្នុងរឿងថៅកែចិត្តចោរ
របស់ ពៅ យូឡេង
បានឆ្លុះបញ្ចាំងឲ្យឃើញយ៉ាងច្បាស់ថា
ពូហំ ដែលជាបុគ្គលស្មោះត្រង់
បានបម្រើការក្រោមដំបូលផ្ទះថៅកែរបស់ខ្លួន
ដែលមានចិត្តឃោរឃៅនិងពុតត្បុត
ពូហំមិនត្រឹមតែមិនបានសំណងតាមសន្យារបស់ថៅកែប៉ុណ្ណោះទេ
ថែមទាំងត្រូវថៅកែចោទប្រកាន់ទៀត។
នេះហើយជាការសេពគប់មនុស្សខុស។
លើសពីនេះទៅទៀត
ភាពស្អាតស្អំរបស់ សម
នៅក្នុងស្នាដៃរឿងព្រះអាទិត្យថ្មីរះលើផែនដី
របស់លោក សួន សុរិន្ទ្រ
ក៏កាន់តែពិស្ដារថែមមួយកម្រិតទៀត។
ក្នុងចំណុចនេះផងដែរ
ក្រោយពី សម
ជួយទំនុកបម្រុងដល់អ្នកនយោបាយម្នាក់រួចហើយ
អ្នកនោះក៏ជាប់ឆ្នោតជាតំណាងរាស្ត្រ។
នៅពេលមានរឿងចង់ពឹងពាក់
អ្នកនយោបាយរូបនេះមិនត្រឹមតែមិនជួយទេ
ថែមទាំងដៀលត្មិះដល់
សម ទៀតផង។ ចៅសព្វសិទ្ធ
ក្នុងរឿងសព្វសិទ្ធ
ស្នាដៃរបស់ម៉ឺនភក្ដីអក្សរតន់
ដោយសារតែទុកចិត្តភីលៀងពេក
ទើបដកដួងវិញ្ញាណចេញពីរូបកាយ
រហូតធ្វើឲ្យភីលៀងមានចិត្តទ្រុស្ត
ដកដួងវិញ្ញាណរបស់ខ្លួនចូលទៅក្នុងរូបកាយរបស់ចៅសព្វសិទ្ធ។
ទង្វើនេះសុទ្ធតែកើតចេញពីការសេពគប់មនុស្សខុសទាំងអស់។
នៅក្នុងអក្សរសិល្ប៍រឿងមរណមាតា
ក៏បានបង្ហាញឲ្យឃើញថា
ក្ដុម្ពីដែលយកនាងប្រពន្ធចុងមករស់នៅក្នុងផ្ទះ
ទីបំផុតនាងបានបំផ្លាញទ្រព្យសម្បត្តិអស់រលីង
មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះទេ
ថែមទាំងបាត់បង់ប្រពន្ធនិងកូនស្រីជាទីស្រឡាញ់ទៀត
ហើយខ្លួនឯងក៏សឹងតែមិនអាចរួចជីវិតដែរ។
អរជួន ម៉ឺនងួន ក្នុងរឿងទុំទាវ
របស់ភិក្ខុសោម
ទោះបីជាពួកគេមានទ្រព្យសម្បត្តិហូរហៀរក្ដី
ប៉ុន្តែប្រើអំណាចផ្ដាច់ការ
គ្មានចិត្តអនុគ្រោះយោគយល់សោះឡើយ។
យាយម្ដាយទាវ
មិនត្រឹមតែព្រាត់ពីកូនស្រីទេ
ថែមទាំងបាត់បង់កូនប្រសាដ៏ស្មោះត្រង់ទៀតផង
គឺរូបទុំនេះឯង។
ហេតុនេះហើយ
អ្នកសិក្សាគ្រប់គ្នាគួរគប្បីយល់ឲ្យច្បាស់ថា
មុននឹងសេពគប់ជនណាមួយត្រូវពិនិត្យឲ្យបានច្បាស់ជាមុនសិន
ថាតើគេជាមនុស្សល្អឬមនុស្សអាក្រក់
ដើម្បីចៀសវាងផលវិបាកទៅថ្ងៃក្រោយ។
សរុបមកឃើញថា
រាល់ទង្វើដែលតួអង្គខាងលើបានធ្វើឡើង
គឺសុទ្ធតែមិនចេះមើលមនុស្ស
ប្រៀបដូចជាឈើពុក
ដែលមកប្រើការមិនកើត។
ដូច្នេះ មនុស្សដែលមិនល្អ
សូមកុំនៅបៀតឲ្យសោះ
សមនឹងសុភាសិតមួយនេះបានរួចហើយថា
«ឈើពុក
កុំដាក់គូថអង្គុយ»។
រាល់ការបកស្រាយខាងលើ
ថ្វីត្បិតមានហេតុផលច្រើន
ប៉ុន្តែក៏មិនទាន់ថាត្រឹមត្រូវពេញលេញនោះដែរ។
គេថាឈើពុក កុំដាក់គូថអង្គុយ
ប៉ុន្តែគេក៏អាចយកឈើពុកនោះមកបោកបញ្ឆោតមនុស្សឬសត្រូវបានផងដែរ
ព្រោះអាចនឹងធ្វើឲ្យគេយល់ច្រឡំថា
ឈើពុកនោះ ជាឈើខ្លឹមមែនទែន
ហើយថែមទាំងអាចឲ្យសត្រូវខ្លបខ្លាចទៀតផង។
ប្រៀបដូចជាបុគ្គលអាក្រក់ដែលត្រូវគេយកទៅប្រើប្រាស់ក្នុងវិស័យផ្សេងៗ
ដោយផ្ដល់ជាឋានៈបុណ្យសក្ដិឬមាសប្រាក់ជាដើម។
ប្រយោជន៍ទាំងនេះអាចពង្វក់ជនពុតត្បុតនេះបានហើយ។
តួយ៉ាងនៅក្នុងរឿងរាមកេរ្តិ៍
សុគ្រីព ដែលជាប្អូនប្រុសបង្កើតរបស់ក្រុងរាពណ៍
បានចូលដៃជាមួយព្រះរាម
ដើម្បីបំផ្លាញនគរខ្លួនឯង
ព្រោះព្រះរាមបានសន្យាថា
បើវាយក្រុងរាពណ៍បាន
នគរលង្កាទាំងមូលនឹងធ្លាក់ទៅក្នុងកណ្ដាប់របស់សុគ្រីព
មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ
ព្រះរាមសន្យាថានឹងជួយសងសឹកឲ្យគេទៀតផង។
ទីបំផុត
យុទ្ធសាស្ត្ររបស់ព្រះរាមក៏ទទួលជោគជ័យ
ហើយសុគ្រីពក៏សុខចិត្តលះបង់កម្លាំងកាយចិត្តបូជាជូនព្រះរាមទាំងអស់។
ហេតុនេះហើយ
ពូជយក្សដែលគ្រប់គ្នាចាត់ទុកជាសភាវៈអាក្រក់នោះ
ក៏គេអាចយកមកប្រើជាប្រយោជន៍បានផងដែរ។
ដូច្នេះឈើពុកឬមនុស្សឃោរឃៅ
ក៏មានប្រយោជន៍របស់វាដែរ
ឲ្យតែយើងចេះគ្រប់គ្រងនិងចេះយកវាទៅប្រើប្រាស់តាមការគួរ។
សរុបមកឃើញថា
ទោះជាមនុស្សអាក្រក់យ៉ាងណា
ក៏គេអាចប្រើបានដែរ
ឲ្យតែមានវិធីសាស្ត្រការពារខ្លួននិងទប់ទល់។
បើនិយាយទាក់ទងទៅប្រទេសវិញ
គឺត្រូវមានច្បាប់ជាគោល។
ដូច្នេះ
យោងតាមការមតិទាំងពីរខាងលើ
រឹតតែបង្ហាញឲ្យឃើញយ៉ាងច្បាស់ថា
សុភាសិតនេះពិតជាមានតម្លៃអប់រំដ៏មហាសាល
ហើយបានណែនាំទូន្មានប្រៀនប្រដៅឲ្យកូនចៅជំនាន់ក្រោយចេះប្រុងប្រយ័ត្នមុនសេពគប់ជាមួយបុគ្គលណាមួយ
បើប៉ះមនុស្សល្អ វាមិនអីទេ
តែបើប៉ះជនពាលវិញ
ពិតជាវ័ណ្ឌកហើយ
នឹងនាំទុក្ខទោសមកដល់ខ្លួនជាមិនខាន
ប៉ុន្តែក៏មិនមែនមានន័យថា
លែងសេពគប់អ្នកដទៃនោះទេ
គឺត្រូវចេះមើលមនុស្សឲ្យបានត្រឹមត្រូវ។
គួរចងចាំទុកថា
មនុស្សទោះបីជាអាក្រក់យ៉ាងណា
ក៏គង់តែមានគេគ្រប់គ្រងបានដដែល
ឲ្យតែបង្កើតច្បាប់ឲ្យបានគ្រប់គ្រាន់
ព្រមទាំងមានវិធីសាស្ត្រក្នុងការគ្រប់គ្រងមនុស្សទាំងនោះទៅតាមការគួរ។
សុភាសិតនេះ
ពិតជាមានចំណុចអប់រំច្រើនមែន
ហើយពុំសូវជាមានចំណុចខ្វះខាតឡើយ
គ្រាន់តែអ្នកសិក្សាគ្រប់គ្នាយកទៅពង្រីកបន្ថែមចុះ។
ដោយ រស់ វាសនា
ដោយ រស់ វាសនា
No comments:
Post a Comment