សេចក្ដីអធិប្បាយ
កសិករធ្វើស្រែទទួលបានទិន្នផលខ្ពស់
ព្រោះតែមានទឹក
ជួយស្រោចស្រង់និងផ្សើមឲ្យមានភាពត្រជាក់
រីឯការធ្វើអ្វីមួយមិនអាចខ្វះស្បៀងបានទេ
ជាពិសេស ពេលយើងចេញទៅធ្វើសង្គ្រាម
គឺត្រូវមានបាយហូប
បើមិនដូច្នោះទេ
មនុស្សឬកងទ័ពប្រាកដជាបាក់កម្លាំង។
តាមន័យសុភាសិតនេះ
សរបញ្ជាក់ឲ្យឃើញថា
ក្រពះសំខាន់ណាស់
បើហូបមិនឆ្អែត ទោះចង់ធ្វើអ្វី
ក៏មិនកើតដែរ
នោះនាំមកនូវតែភាពបរាជ័យ។
ក្នុងន័យនេះ
បុព្វបុរសខ្មែរ
បានដាស់តឿនដល់បុត្រខេមរាគ្រប់រូបឲ្យបានជ្រាបថា
ភាពជោគជ័យ
ជាសំខាន់ត្រូវមានស្បៀងគ្រប់គ្រាន់។
ជាក់ស្ដែងក្នុងសមរភូមិ
កងទ័ព ត្រូវចេះថែរក្សាស្បៀងឲ្យបានល្អ
ដោយការយកចិត្តប្រជារាស្ត្រ
បើរវល់ពីច្បាំងពេក
តើមានពេលឯណាទៅធ្វើស្រែចម្ការទៅ។
ចម្លើយប្រាប់ថា
ប្រជាជននឹងរងទុក្ខវេទនា។
បើក្រឡេកមើលស្នាដៃរឿងរាមកេរ្តិ៍វិញ
ឃើញថា ព្រះរាមអាចយកឈ្នះក្រុងរាពណ៍
ស្ដេចនៃនគរលង្កាទាំងមូលដោយជោគជ័យ
មិនមែនព្រះអង្គធ្វើដោយមិនខំប្រឹងនោះទេ។
លទ្ធផលទាំងអស់សុទ្ធតែកើតចេញពីរទង្វើរបស់មនុស្ស
ទោះវិជ្ជមានក្ដីឬអវិជ្ជមានក្ដី។
បើផ្អែកលក្ខណៈធម្មជាតិវិញ
មនុស្សត្រូវការហូបចុក។
ហេតុនេះទើបព្រះរាមយកឈ្នះបាន។
ក្នុងការធ្វើសង្រ្គាម
បើសត្រូវកម្ទេចស្បៀងរបស់ឬបិទច្រកដឹកជញ្ជូនស្បៀងសំខាន់ៗរបស់គូភាគីម្ខាងទៀត
នោះសត្រូវពិតពិតជាមានប្រៀបជាងជាមិនខាន
នេះក៏ជាយុទ្ធសាស្ត្រមួយផងដែរ។
នៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរសម័យមហានគរ
ប្រទេសខ្មែរបានក្លាយទៅប្រទេសមហាអំណាចដ៏កំពូល
ក្នុងនោះដែរគេសង្កេតឃើញថា
ប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រដ៏សម្បូរបែប
ដែលបុព្វបុរសយើងមិនអាចចោលបាន
ព្រោះវាបង្កភាពងាយស្រួលក្នុងធ្វើស្រែចម្ការនិងជាបណ្ដុំយុទ្ធសាស្ត្រមួយដ៏ប្រសើរ។
ជាក់ស្ដែងនៅក្នុងទឹកដីខេត្តសៀមរាបដ៏បុរាណរបស់យើង
បានបន្សល់នូវភស្តុតាងដ៏សំខាន់
ដូចជា ស្រះស្រង់
បារាយណ៍ទឹកថ្លាជាដើម
ដែលជាប្រភពដ៏សំខាន់សម្រាប់ការងារកសិកម្មនិងកម្លាំងកងទ័ពដ៏ខ្លាំងក្លា។
អាស្រ័យដោយការយល់ឃើញបែបនេះហើយ
ទើបបុព្វបុរសខ្មែរកសាងប្រព័ន្ធផ្លូវទឹកខ្វាត់ខ្វែងនៅក្នុងទីក្រុងអង្គ។
ម្យ៉ាងវិញទៀត
ក៏គេមិនអាចមើលរំលងសម័យក្រោយៗផងដែរ
ដូចជាប្រទេសកម្ពុជាសម័យចតុមុខជាដើម។
ទីក្រុងនេះបច្ចុប្បន្នគេហៅថា
«ភ្នំពេញ»
នេះឯង។
សូម្បីតែរាជធានីនេះ
ក៏សិ្ថតនៅតាមបណ្ដោយទន្លេដែរ
ដែលជាបណ្ដុំនៃប្រព័ន្ធផ្លូវទឹកដ៏ល្អ
ហើយវាជួយអភិវឌ្ឍប្រទេសបានឆាប់រហ័សបំផុត។
បើសិនជាគេកសាងរាជធានីនៅឆ្ងាយពីប្រភពទឹក
តំបន់នោះពិតជារងនូវគ្រោះអាសន្នជាមិនខាន
ហើយក៏កម្លាំងសម្រាប់ការពារមាតុភូមិឬធ្វើចម្បាំងឡើយ
ព្រោះតែគ្មានទឹកធ្វើស្រែបង្កបង្កើតផលនិងចិញ្ចឹមជីវិតប្រជាជន។
តាមរយៈបទពិសោធខាងលើនេះហើយទើបដូនតាខ្មែរកសាងរាជធានីមិនឆ្ងាយពីប្រភពទឹក។
ផ្ទុយទៅវិញ
នៅមានទស្សនៈមួយទៀតបានលើកឡើងថា
ការធ្វើស្រែក៏មិនមែនពឹងលើទឹកមួយដែរ
គឺត្រូវពឹងស្ថានភាពដីការមើលថែដោយដាក់ជីជាដើម
រីឯការធ្វើសឹកក៏មិនមែនមានត្រឹមតែបាយឬស្បៀងមួយមុខដែរ
វាគ្រាន់តែផ្នែកមួយប៉ុណ្ណោះ
ជាសំខាន់
គឺទាមទារនូវកត្តាជាច្រើនទៀតរួមផ្សំគ្នា
ដូចជាអ្នកប្រាជ្ញបណ្ឌិត
អ្នកដឹកនាំប្រកបដោយទសពិធរាជធម៌និងមានភាពឈ្លាសវៃ
មានយុទ្ធសាស្ត្រសឹកត្រឹមត្រូវ
ប្រទេសមានច្បាប់ទម្លាប់ជាដើម។
បើគិតតាមលក្ខណៈវិទ្យាសាស្ត្រ
ប្រទេសនីមួយៗលើសកលលោក
រីកចម្រើនបានលុះត្រាតែមានកត្តាដូចរៀបរាប់ខាងនេះ
ព្រោះប្រទេសមួយមិនអាចខ្វះអ្នកចេះដឹងបានទេ
ទោះជាមានស្បៀងមានទឹកគ្រប់គ្រាន់យ៉ាងណាក៏ដោយ
ក៏គង់តែរលាយដូចគ្នា។
ដូចនេះវាត្រូវរួមផ្សំគ្នាច្រើនចំណុច
ដើម្បីបង្កើតភាពចម្រុងចម្រើនបាន។
ដូចដែលបានរៀបរាប់មកខាងលើនេះ
អ្វីៗមិនអាចកើតឡើងតែឯងបានទេ
គឺវាត្រូវមានទំនាក់ទំនងគ្នាជាដរាបនិរន្តរ៍។
នៅក្នុងនេះ
ការអភិវឌ្ឍប្រទេសក៏មិនមែនពឹងផ្អែកតែទៅលើស្បៀងមួយមុខដែរ
គឺត្រូវពឹងទៅលើក្បួនច្បាប់
វិន័យ និងអ្នកប្រាជ្ញបណ្ឌិតផងដែរ។
សរុបមកឃើញថា
សុភាសិតនេះពិតជាបានដាស់តឿនឲ្យកូនខ្មែរភ្ញាក់រឭកយ៉ាងច្បាស់ថា
ធ្វើអ្វីក៏ដោយមិនអាចខ្វះទឹកនិងចំណីអាហារបានទេ
បើខ្វះវាមនុស្សនឹងស្លាប់
ប៉ុន្តែគេក៏នៅតែមិនអាចភ្លេចនូវចំណុចផ្សេងៗផងដែរ
ដូចជាចំណេះដឹង ភាពឈ្លាសវៃ
និងការតស៊ូអំណត់ធន់។
បើបូករួមកត្តាទាំងអស់ច្របាច់បញ្ចូលគ្នា
មិនត្រឹមតែធ្វើឲ្យខ្លួនឯងមានការអភិវឌ្ឍនោះទេ
សូម្បីតែប្រទេសជាតិទាំងមូលក៏រីកចម្រើនទៅតាមនោះដែរ។
ដូចនេះ
កូនខ្មែរគ្រប់រូបមិនត្រូវមើលរំលងសុភាសិតដ៏ល្អនេះឡើយ
ថ្វីបើវាមិនទាន់ត្រឹមត្រូវគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ
ប៉ុន្តែវាក៏ទុនចំណេះដឹងមួយដែលដឹកនាំខ្លួនយើងឆ្ពោះទៅរកដំណាក់កាលរុងរឿងជាមិនខាន។
ដោយ រស់ វាសនា
ដោយ រស់ វាសនា
No comments:
Post a Comment